Kratka w łazience, która przestała ciągnąć

Wentylacja grawitacyjna w bloku działa na prostej zasadzie: cieplejsze powietrze z mieszkania unosi się kanałem ku górze, a na jego miejsce napływa chłodniejsze z zewnątrz. Cały mechanizm opiera się na różnicy temperatur i szczelności całego układu. Wystarczy, że jeden z tych elementów się zmieni, a kartka przyłożona do kratki przestaje się trzymać, w łazience po prysznicu długo utrzymuje się para, a w kuchni zapachy zostają dłużej niż powinny.

Najczęstszą przyczyną nie jest zatkany kanał, tylko brak dopływu powietrza. Wymiana okien na szczelne bez zamontowania nawiewników odcina drogę, którą powietrze wpływało do mieszkania. Kanał wentylacyjny nadal jest drożny, ale nie ma czego wyciągać. To najbardziej rozpowszechniony błąd popełniany przy termomodernizacji mieszkań i zarazem najprostszy do naprawienia.

Dlaczego latem wentylacja działa najgorzej

Wielu mieszkańców zauważa, że problem nasila się w upały, i słusznie. Skoro ciąg wynika z różnicy temperatur między powietrzem w mieszkaniu a powietrzem na zewnątrz, to w dni, gdy na zewnątrz jest równie ciepło lub cieplej niż w środku, siła napędowa całego układu praktycznie zanika. Zdarza się nawet ciąg wsteczny, przy którym powietrze zamiast wypływać, wpływa kanałem do mieszkania.

To zjawisko naturalne dla wentylacji grawitacyjnej i nie oznacza uszkodzenia instalacji. Warto jednak wiedzieć, że akurat w sezonie, w którym najbardziej zależy nam na komforcie, wymiana powietrza jest najsłabsza. Stąd letnie wrażenie duszności w mieszkaniu, które zimą wietrzy się bez problemu.

Co można sprawdzić samodzielnie

• Przyłóż kartkę do kratki wentylacyjnej przy uchylonym oknie w innym pomieszczeniu, jeśli teraz się trzyma, problemem jest dopływ powietrza, a nie kanał.
• Sprawdź, czy kratki nie są zaklejone, zastawione meblami albo zasłonięte podczas remontu.
• Zobacz, czy okna mają nawiewniki, a drzwi wewnętrzne podcięcie lub kratkę umożliwiającą przepływ.
• Zwróć uwagę na okap kuchenny podłączony na stałe do kanału, potrafi zablokować wentylację naturalną tego pomieszczenia.

Jeśli mimo zapewnionego dopływu powietrza ciągu nadal nie ma, sprawa wykracza poza mieszkanie. Przegląd kanałów w budynku należy do obowiązków zarządcy, a ocenę ich drożności wykonuje osoba z uprawnieniami kominiarskimi. Samodzielne eksperymenty z udrażnianiem pionu wentylacyjnego są ryzykowne i zwykle nieskuteczne.

Wilgoć, pleśń i realne konsekwencje

Skutki słabej wentylacji rzadko ograniczają się do dyskomfortu. Wilgoć osadza się w najchłodniejszych miejscach, zwykle w narożnikach ścian zewnętrznych i przy oknach, tworząc warunki do rozwoju pleśni. Objawy pojawiają się stopniowo: najpierw zaparowane szyby, potem ciemniejsze plamy przy listwach, w końcu charakterystyczny zapach. Malowanie takich miejsc bez usunięcia przyczyny przynosi efekt na jeden sezon.

Drugą konsekwencją jest gorsza jakość powietrza. W szczelnym mieszkaniu bez wymiany powietrza rośnie stężenie dwutlenku węgla, co objawia się sennością i bólami głowy, szczególnie rano. To argument za tym, żeby wentylację traktować jako sprawę zdrowotną, a nie wyłącznie techniczną.

Rozwiązania: od najprostszych do systemowych

Pierwszym krokiem jest zwykle montaż nawiewników okiennych lub ściennych, które przywracają dopływ powietrza bez konieczności ciągłego uchylania okien. To rozwiązanie tanie i odwracalne. Drugim jest zapewnienie swobodnego przepływu między pomieszczeniami, czyli podcięcie drzwi lub montaż kratek przepływowych, bo powietrze musi mieć drogę od pokoju do kratki wywiewnej.

Tam, gdzie problem jest poważniejszy albo zależy nam na kontroli nad ilością wymienianego powietrza, rozważa się wentylację mechaniczną z odzyskiem ciepła. W mieszkaniu w bloku bywa to trudne ze względu na prowadzenie kanałów, ale istnieją rozwiązania jednopomieszczeniowe montowane w ścianie zewnętrznej. Warto przy tym pamiętać o rozróżnieniu, które w rozmowach często się zaciera: wentylacja odpowiada za świeże powietrze, a chłodzenie za temperaturę. To dwa osobne zadania i jedno urządzenie rzadko realizuje oba naraz, dlatego decyzje o wentylacji i o tym, czy w mieszkaniu ma się pojawić klimatyzacja do mieszkania w bloku, najlepiej planować równolegle.

Na koniec warto zapisać obserwacje: kiedy problem się nasila, w których pomieszczeniach, przy jakiej pogodzie. Taka notatka jest znacznie użyteczniejsza dla fachowca niż ogólne stwierdzenie, że w mieszkaniu jest duszno.